گره زد به گره حوصله ها را...

نخ های رنگی اسباب بازی من بودند. سبز، قرمز، آبی. مادر گل های شاه عباسی را بر تار و پود فرش نقاشی می کرد. دستان من اما برای گره زدن کوچک بود. دستم را در رنگ گردو فرو می بردم. با نگاه استادکار که نقشه ها را با آواز می خواند پا به فرار می گذاشتم. آنقدر دور می شدم که دیگر صدایش را نمی شنیدم که می گفت دو تا زیر سه تا رو... آنقدر دور می شدم که صدای شانه کوبیدن را نمی شنیدم. اما وسوسه ای دوباره مرا می کشاند به سوی این همه رنگ. به دستان استاد نگاه می کردم و از تغییر رنگ های پشمی سفید حیرت می کردم. این شیفتگی مرا پشت دار قالی کنار مادرم نشاند و گره زدم و شانه زدم. پدر به صحرا می رفت و گیاه جمع می کرد. می گفت "رنگی که با این گیاهان ساخته شود صد سال دیگر هم رنگ است." من اما فکر می کردم استاد رنگ کار، ساحر است. دو رنگ را با اندازه های مختلف در هم می ریخت و نتیجه اش دیدنی بود...

هر روز که می گذرد جای رنگ ها روی دست های خودم ریشه دارتر می شوند. با هم اخت شدیم و با نگاه کردن به اونها خاطرات رنگی کودکی مرور می شوند...

شما از رنگرزی چقدر می دانید؟ برای اینکه با این هنر زیبا بیشتر آشنا شوید مطلب زیر را بخوانید.

رنگرزی سنتی به رنگرزی اطلاق می‌شود که بدون دخالت عوامل صنعتی و مواد شیمیایی صورت می‌گیرد. در رنگرزی سنتی عموماً از پاتیل‌های بزرگ برای رنگ کردن کالای نساجی استفاده می‌شود. در این نوع رنگرزی از مواد رنگزای طبیعی برای رنگ کردن استفاده می‌شود. رنگرزی در واقع فرآیندی است که در طی آن الیاف، نخ، پارچه و ... در محلولی که حاوی مواد رنگی می باشد، رنگ آمیزی می شود و در صنعت پوشاک و قالی بافی و نساجی مورد استفاده قرار می گیرد. گیاهانی که دارای مواد و مایعات رنگین هستند، نقطه آغاز بهره مندی از این گیاهان برای انسان می باشد. در گذشته روش های سنتی مانند استفاده از خم های رنگرزی برای رنگ کردن الیاف استفاده می شد. ولی امروزه با استفاده از ماشین آلات صنعتی این کار انجام می شود.

پژوهش‌ها نشان می دهد که ایرانیان در رنگرزی مانند سایر اقوام و ملل قدیم بسیار با تجربه بوده و مواد رنگزایی که در منسوجات خود به کار می‌برده‌اند، بسیار با ثبات و چشمگیر بوده‌است. برای سال‌های متمادی مواد رنگزای طبیعی یکی از اقلام صادراتی ایران بوده‌است. در اواخر دوره قاجار کارگاه‌های متعدد رنگرزی در جوار کارگاه‌های قالی¬بافی فعالیت پررونقی داشتند. در این کارگاه‌ها فراورده‌های گیاهانی از قبیل روناس، اسپرک، پوست گردو و انار را به مصرف می‌رسانیدند و تجار صادرکننده نیز مواد رنگزای گیاهی مازاد بر مصرف داخلی را که در کارگاه‌های تولید رنگ بسته‌بندی شده بود را به خارج صادر می‌کردند. همان طور که گفته شد در کشور ما رنگرزی سابقه ای طولانی دارد. در دوران آل بویه و بعد دوران سلجوقیان در شهرهای اصفهان، کاشان و یزد کارگاه های رنگرزی زیادی وجود داشته است، در این کارگاه ها بعد از رنگ شدن نخ ها و الیاف قالی بافان به بافتن قالی می پرداختند، در دوران صفویه که می توان آن را دوران اوج رنگرزی و قالی بافی نامید آثار با ارزش زیادی در موزه های سراسر دنیا وجود دارد.


برچسب ها: قالی - رنگرزی - فرش - رنگ
نوشته شده در یکشنبه 26 شهریور 1396 ساعت: 04:58 ب.ظ توسط: مدیر ، نظر دهید ( 0 ) نظر